Recensies

MATTHÄUS PASSION

op Paaszaterdag 30 maart 2013 in het Concertgebouw Amsterdam

Review van Carl Puhl op 1 april  2013   extract uit: www.writteninmusic.nl

Men is het er niet geheel over eens wanneer Johann Sebastian Bach zijn Matthäus-Passion componeerde en wanneer de eerste uitvoering plaats heeft gevonden, maar dat moet tussen  1727 en 1729 zijn geweest. In 1736 heeft Bach de partituur aangepast en tegenwoordig wordt die als de finale versie beschouwd.

Een bezoek aan de Matthäus-Passion is bij uitstek iets voor de meer gevorderde concertbezoekers. Het is een lange zit, maar is het meer dan waard. De muziek van Bach is stichtelijk van karakter en goddelijk van omvang.

Op 30 maart werd in het Concertgebouw Amsterdam de Matthäus-Passion uitgevoerd door de Christelijk Oratorium Vereniging GrootNoord, het jeugdkoor Ruach uit Katwijk en het Nieuw Philharmonisch Orkest onder muzikale leiding van dirigent Marcel den Dulk.

COV GrootNoord is een indrukwekkend koor met een goed uitgebalanceerde samenstelling. Het jeugdkoor Ruach heeft een prachtig etherisch geluid en komt zeer professioneel over. Het Nieuw Philharmonisch Orkest leverde een prestatie van hoge kwaliteit en consistentie. Het is verbazingwekkend hoe eenvoudig dit orkest zich laat opdelen in subsecties en toch zo voorbeeldig blijft musiceren. En dit alles onder de kundige leiding van Marcel den Dulk. Het was een genot om te zien hoe deze dirigent zowel koorleden als muzikanten onder controle hield en toch voldoende ruimte gaf om tot een topprestatie te komen.

Bij de solisten zong Jean-Leon Klostermann de rol van Evangelist en heeft er de perfecte stem voor. Met passende intonatie en een stichtelijke stem vertelde hij ons het verhaal van het evangelie. De rol van Jezus Christus werd gezongen door Joost Schouten en hij deed dit op een zeer menselijke manier. De mezzo-sopraan Helena van Heel zong met een zeer warm geluid, wat een prachtige stem heeft deze vrouw! Het stemgeluid van Elma van den Dool was zeer opmerkelijk: helder en etherisch met een engelachtig karakter. Jan Willem Schaafsma (tenor) en Pieter Hendriks (bas) completeerden voortreffelijk het zestal solisten.

Het tekstboekje geeft, naast de obligate informatie over zangers, koren, dirigent en orkest, ook nog eens extra informatie over muziek en zang. Zo wordt ons gewezen op bepaalde combinaties tussen gezongen zinnen en begeleidende muziek. Bijvoorbeeld, de dalende toonreeksen waarmee Bach het afstappen benadrukt tijdens de woorden “steig herab.” Dit zijn leuke tips die de aandacht van de lezer bij de muziek betrekken en het werk levendiger en boeiender maken.

Concertbezoekers konden op de avond voor het Paasfeest volop genieten van een mooie Matthäus-Passion en was het een zeer geslaagd concert in een uitverkochte grote zaal . Geen overdreven romantiek of pathetiek, maar degelijke stichtelijkheid. Prachtige muziek en zang waarmee Johann Sebastian Bach in het algemeen en de Matthäus-Passion in het bijzonder eer werd aangedaan.

———————————————————————————————————————————————

Zaterdagavond 27 oktober 2012 zongen de Christelijke Oratorium Vereniging GrootNoord en kwartet Quatre Bouches met muzikale begeleiding van het Promenade Orkest onder leiding van Marcel den Dulk de Krönungsmesse van Mozart. Na de pauze werden zij versterkt door jeugdkoor Ruach uit Katwijk om het Magnificat van John Rutter ten gehore te brengen. Dit jeugdkoor mag zich Koor Van Het Jaar 2012 noemen, na het winnen van zowel de juryprijs als de publieksprijs tijdens het Koorfestival in Haarlem afgelopen zomer. Het koor, onder leiding van dirigente Elisabeth van Duijn, stal op alle fronten de show in de Filharmonie.
Als sopraan heb je het deze avond prima voor elkaar. Bauwien van der Meer kreeg van Mozart de mooiste gedeeltes uit de Krönungsmesse (Mass No. 15 in C major, KV 317) om te soleren. Vooral tijdens het Agnus Dei nam zij de kans om te schitteren; met rustige muziek en de ruimte voor haar stem konden wij genieten van haar zangkunsten. Tenor Gerben Houba heeft een mooie stem die luid genoeg is om boven het koor- en muziekgeweld uit te komen. De andere twee zangers, alt Petra Ehrismann en bariton Michel Poels, werden wat ondergesneeuwd door het orkest en hun stemmen kwamen onvoldoende aan bod.
Het Promenade Orkest nam haar taak serieus en zorgde voor een goede ondersteuning van de zangers van GrootNoord.
Ook het orgelspel van Jaap Zwart viel op door subtiliteit en evenwicht. Het geheel aan muzikanten en zangers was goed in balans en het publiek genoot van de populaire mis van Mozart. Het is eenvoudig voor te stellen dat je bij overgave aan deze muziek kunt meegaan in het geloof in een God.
Na de pauze werd een lichtvoetig werk gespeeld: de Suite For Strings van John Rutter. Dit werk was door dirigent Marcel den Dulk herschreven, zodat alle leden van het Symfonisch Promenade Orkest mee konden spelen. De vier delen van deze suite konden niets meer verbeteren aan de ervaring van deze avond.
De Britse componist John Rutter schreef zijn Magnificat voor koor en sopraan in 1990. Dirigent Marcel den Dulk heeft ook dit werk aangepast, zodat ook de andere drie solisten van Quatre Bouches mee kunnen zingen. Het is een vrolijk werk, maar op een typisch Britse manier: er wordt een compromis geslagen tussen klassieke klanken en modernere inzichten. Het is modern klassiek en het leek erop dat de musici en het koor hier meer zin in hadden. Het stichtelijke keurslijf van de Krönungsmesse maakte plaats voor het vrijere en modernere geluid van Rutter. GrootNoord zong overtuigend en ieders hart ging open voor de jeugdige zangers van Ruach. Beide koren vulden elkaar goed aan en zongen prachtig. Eindelijk konden we genieten van de mooie warme stem van bariton Michel Poels tijdens een solo in het Magnificat. Dit werk was een mooie afronding van een prachtige avond koormuziek in het Concertgebouw.

Op Paaszaterdag 30 maart 2013 staan deze koren wederom in het Concertgebouw, maar dan om de Matthäus-Passion van Bach uit te voeren.
————————————————————————————————————-

JOHANNES PASSION in de Nederlandse taal

Première in Concertgebouw

Op 4 maart 2012 heeft de Chr. Oratoriumvereniging GrootNoord een uniek concert uitgevoerd in het Concertgebouw Amsterdam. Het unieke betrof de première van de Johannes Passion van J.S. Bach  in de Nederlandse taal. Dirigent Marcel den Dulk heeft gedurende vele jaren dit werk diepgaand bestudeerd en is er zeer wel in geslaagd de tekst heel dicht bij de tekst te houden zoals Bach die ook gebruikt heeft. Na het succes van de try-out in Amstelveen werd deze volgende stap gedaan naar het Concertgebouw waar een zeer goed gevulde grote zaal kon ervaren dat de Nederlandse taal een sterker emotie kan oproepen dan de Duitse. De solisten voelden dat blijkbaar ook en Jean-Leon Klostermann die een waar huzarenstuk heeft geleverd als evangelist, was een ware verslaggever tijdens de gehele passie. Alt Myra Kroese zong samen met de viola da gamba het lamenterende “het is volbracht” en wist zoals ook Sopraan Elma van den Dool in het serene “stort uit mijn hart” de bezoekers in een uiterste concentratie te krijgen. Het koor zong met veel passie het ingevoegde duet “Mijn dierbare Heiland” samen met bas Joost Schouten, tenor Robert Luts vertolkte een onnavolgbaar mooi “bedenk toch” en bas Pieter Hendriks vervulde de Christusrol. Het Promenade Orkest begeleidde de zangers met een aanstekelijk enthousiasme en het geheel stond onder directie van Marcel den Dulk. Opmerking uit het uitbundige publiek: het koor heeft wederom een topprestatie geleverd en velen konden na afloop Marcel den Dulk nog persoonlijk complimenteren met deze indrukwekkende en geslaagde uitvoering.

zie ook : de Nederlandse Johannes Passion

—————————————————————————————————————————————

 Die Jahreszeiten door GrootNoord

Op 27 november 2011 heeft de COV GrootNoord uit Amsterdam in het Concertgebouw een uitvoering gegeven van Die Jahreszeiten van Joseph Haydn.

Na de zeer succesvolle Matthäus Passion in dit voorjaar is na veel verzoeken door leden en bezoekers de uitvoering van deze Die Jahreszeiten weer gerealiseerd. Dit oratorium kenmerkt zich door de vergelijking van de menselijke levenscyclus ten opzichte van de natuurcyclus.  In tegenstelling tot andere oratoria, is Die Jahreszeiten een zeer lichtvoetig werk en bijna opera-achtig van opzet. Dat uitte zich ook door het lachen en applaudisseren van de bezoekers tijdens de uitvoering en in het bijzonder daar waar  sopraan Diane Verdoodt en tenor Robert Luts een liefdesduet vertolkten. Tijdens het onstuimige drinklied Juche juche lukte het zelfs de bezoekers niet, om stil op hun plaats te blijven zitten. Volgens kenners was dit een heerlijk concert op deze druilerige zondagmiddag. Duidelijk was ook de invloed merkbaar van dirigent Marcel de Dulk op de solisten en het koor. De solisten konden, daar waar net iets meer expressie mogelijk was zich volledig uitleven in hun rol, terwijl ook het koor alert reageerde op zijn strakke aanwijzingen bij de inzetten. Bas Frans Fiselier verving de ziek geworden Pieter Hendriks met verve en het geheel werd met veel enthousiasme begeleid door Het Promenade Orkest.

———————————————————————————————————————————————–

8 APRIL 2011

MATTHÄUS PASSION 2011

foto Ans Bolk

Op vrijdagavond 8 april heeft COV GrootNoord met veel succes de Matthäus Passion van J.S. Bach uitgevoerd in het Concertgebouw van Amsterdam. Ondanks het vroege tijdstip vóór Pasen, was de grote zaal geheel uitverkocht en gevuld met een zeer betrokken publiek.

De sfeer die zo nodig is bij de uitvoering van het Passieverhaal, zinderde al vanaf het begin in de zaal en had een onmiskenbare uitwerking op de uitvoerenden. De aanvang met het weemoedige `Kommt ihr Töchter helft mir klagen` gaf al direct de juiste stemming aan waarmee het vervolg van de passie uitgevoerd zou worden. Het Jongenskoor Waterland, vertederde al direct het publiek met de hoge en heldere kinderstemmetjes. Bij het einde van het eerste deel, bleef het in de zaal zelfs minutenlang stil, voordat het pauzeapplaus losbarstte. Meestal begint dat direct nadat de handen van de dirigent op de lessenaar zijn neergedaald. Merkbaar ondervonden de solisten ook de invloed van passie in de zaal. Zowel bij de altaria `Erbarme dich` gezongen door José Scholte als in de serene sopraanaria `Aus Liebe will mein Heiland sterben` door Elma van den Dool ontstond er een volledige stilte in de zaal. Bas Matthijs Mesdag bracht het publiek in vervoering met wat velen wel het “mooiste” deel van de passie vinden: `Am Abend da  es kühle war`.  Als van ouds vertolkte Marten Smeding een onvergetelijke rol van de Evangelist en tenor Henk Gunneman gaf in het recitatief `O  Schmerz` en aansluitend in de aria `Ich will bei  meinem Jesu wachen` samen met koor 2 een schitterende voorbeeld hoe deze twee delen uitgevoerd dienen te worden. Takeshi Sudo – viola di Gamba – kon samen met de op maat gesneden stem van bas Joost Schouten, het publiek tot tranen toe roeren met de emotionele basaria `Komm, sußes Kreuz, so will ich sagen`  Het concertorgel werd bespeeld door Wybe Kooijmans, de begeleiding had Het Promenade Orkest met concertmeester Manon Meijs volledig in de vingers en het geheel stond onder de leiding van de immer geïnspireerde dirigent Marcel den Dulk. Een bijna 15 minuten durend slotapplaus was de beloning van het publiek voor deze prachtige en in zijn soort unieke uitvoering door de koorleden van GrootNoord, de solisten en het orkest.

Enkele reacties van bezoekers:
-Genoten van de prachtige muziek, werkelijk magnifiek; volgende keer komen we weer graag vanuit Voorthuizen naar jullie toe;
-Tranen in de ogen, bij de inzet van het begin door orkest en koor!; was voor mij de eerste keer dat ik de Matthäus Passion zo hoorde;
- Prachtig en mijn complimenten!, verbazing over de grootte van het koor; verbazing dat de sopranen  en alten van beide koren 1 en 2,  niet dicht bij elkaar, zo mooi en gelijk in de pas bleven.
- Blij dat wij gekomen zijn, helemaal uit Apeldoorn.

——————————————————————————————————————————

13 november 2010

Requiem van Mozart, Suite en Mass of the Children van John Rutter

Voor vergroten: klik 2 x  op de foto

foto: Ria Zonneveld

De ruim zestig jaren bestaande Chr. Oratorium Ver. GrootNoord heeft in november 2010 geschiedenis geschreven in het Concertgebouw van Amsterdam. Voor de eerste maal in de geschiedenis werden naast het bekende Requiem van Mozart, twee werken van de hedendaagse componist John Rutter uitgevoerd. De première gold hierbij voor the Mass of the Children en de bewerking van de Suite for strings van deze componist. Een gedurfde combinatie, waarvoor blijkbaar veel interesse bestond bij het publiek. Op een tiental plaatsen na, waren de Grote Zaal en het balkon uitverkocht. Het Requiem van Mozart mag dan tot de frequent uitgevoerde werken gerekend worden, de faam van Rutter is pas de laatste jaren sterk rijzend. Rutter heeft bekendheid gekregen met het schrijven van Christmas Carols en vele andere werken voor koren. Omdat deze Mass of the Children geschreven is voor de begrafenis van een kind van een vriend, is deze Mass feitelijk ook een Requiem. In Rutter’s muziek zijn veel stijlen verwerkt van klassieke componisten als Mozart, Bach en Haydn. Gemixed met eigentijdse musical-achtige muziek en de daarbij horende Jazzy- maatverdelingen maakt deze compositie tot een zeer goed in het gehoor liggend werk. 52 Kinderen van het Nationaal Kinder en Jongenskoor zongen dit werk driestemmig, samen met de koorleden van GrootNoord. De begeleiding werd uitgevoerd door een zeer geïnspireerd Nieuw Philharmonisch Orkest uit Groningen en Jaap Zwart op het concertorgel. De solisten waren: Nicola Mills sopraan, José Scholte alt, Ludwig van Gijsegem tenor, en Joost Schouten bas. Een bijna eindeloos durend slotapplaus was de beloning voor deze prachtige uitvoering, die dirigent Marcel den Dulk ten deel viel.

___________________________________________________________________________________

ELIAS F. Mendelssohn Bartholdy 2010

De koorleden van COV GrootNoord hadden al eerder de wens geuit om weer een nieuw werk in het vaste repertoire op te nemen. En niet alleen de koorleden maar ook vele vaste gasten noemden daarbij de Elias van Mendelssohn Bartholdy. Een machtig werk dat in het vervolg op de barok en romantische componisten, nieuwe wegen kon inslaan naar de 19e eeuw. Daar waar voorheen de onderdelen van de Passionen en Missen bestonden uit op zichzelf staande delen, verbond Mendelssohn hen deels aan elkaar. Koor en solisten vullen elkaar aan, in als vanzelf overlopende muzieklijnen en tempi zoals dat ook in de opera’s gebruikelijk is. GrootNoord is er hogelijk in geslaagd om onder de energieke leiding en stimulering van dirigent Marcel den Dulk  een onvergetelijke Elias uit te voeren De Elias is een achtstemmig werk en werd naast het achtstemmig koor ook door acht solisten uitgevoerd. Respectievelijk door Diane Verdoodt en Martha Bosch 1e en 2e sopraan, José Scholte en Annelies van der Vlies 1e en 2e alt, Ludwig van Gijsegem en Gevorg Hakobjan 1e en 2e tenor en Pieter Hendriks en Rick Zwart 1e en 2e bas. Het geheel werd begeleid door de 54 dames en heren van het Begeleidingsorkest voor Noord Holland. Na vier maanden intensief repeteren kon op zondagmiddag 2 mei geoogst worden en dat heeft het koor ook mogen beleven. De snelle afwisselingen van emotievolle delen gevolgd door temperamentvolle, maar ook in de verschillen tussen de pianissimi en crecendo’s misten hun uitwerking niet bij het koor en publiek. Een opmerking bij de uitgang die een goede omschrijving gaf van de uitvoering van deze Elias: “wat jammer dat zoveel mensen dit hebben moeten missen” En dat was zo.

foto’s Ria Zonneveld /  klik om te vergroten